Karayolu Bitkilendirmesi ve Onarımı

1. Karayolu nedir? Karayollarının Peyzaj Mimarlığı yönünden onarılması neden gereklidir?

Karayolları bir arazi kullanış biçimidir. Özellikle yüksek standartlı karayolu ulaşım bağlantılarının kullanılmasından doğacak yüklenmelere karşı çevrenin duyarlılık kapasitesinin bilinmesine gerek vardır. Yeryüzünün binlerce yılda kazandığı temel arazi formunun en hızlı biçimde ve uzun mesafede değiştirildiği tek alan karayollarıdır

Karayolu Peyzaj Planlaması, Karayolları boyunca seyahat edene güzel bir perspektif içinden geçme olanağını sağlayan bir Peyzaj düzenleme ve yeşillendirme uygulamasıdır. Bu uğraşı, yol açma amacı ile doğal fizyonomi içine giren insanın, doğal düzen içinde yaptığı tahribatın, Peyzaj üzerinde yaptığı çevre bilinci doğrultusundaki çalışması sayesinde onarılması ile doğal ve kültürel değerlerin korunmasıdır Çağımız koşullarında günlük yaşamın hiç de azımsanmayacak bir bölümü yollarda geçmekte, insan - yol ­çevre ilişkileri birbirinden soyutlanmaktadır. Bu durum yolları, toplumsal yaşamın zorunlu, somut bir öğesi haline getirmektedir

Kazı ve dolgu şevleri, materyal almak için açılan geniş çukurlar, buzlanmaya karşı kullanılan tuzun çoraklaştırdığı geniş alanlar, ortaya çıkan gazların ve diğer artıkların kirlettiği hava, su ve toprak , güzergah için yok edilen bitki örtüsü ve fauna karayollarının doğa üzerinde yarattığı genel çevre sorunları olarak tanımlanmaktadır. Karayolu yapımı ile oluşan bu sorunları azaltmak, doğayı yeniden onarmak zorunludur

Hızlı ve güvenli trafik akışını sağlamak üzere yapımı planlanan otoyolların Peyzajdaki ekolojik dengeyi görsel yapıyı olumsuz yönde etkilemeden Peyzaj içinde eritilebilmesi zorunlu bir yaklaşımdır. Bu nedenle Peyzaj planlaması otoyol planlama ve yapımı önemli bir unsurunu oluşturmaktadır

Son yıllarda ülkemizde, hızlı ve güvenli trafik akışını sağlamak üzere planlanan otoyolların yapımı ağırlık kazanmıştır. Yol hizmetlerinin önemli bir bölümünü oluşturan Peyzaj planlamasının 'da yol yapımına paralel olarak uygulanması gerekir

Karayollarında Peyzaj düzenleme çalışmaları üç ana grup altında toplanabilir:

1- Yol yapımı nedeniyle bozulan doğanın onarımı ile yolun kullanıma açılması sonrasında çıkan sorunların (kazı ve dolgu şevleri ile materyal alma yerlerindeki görünüm ve stabilizasyon problemleri, çevre kirliliği, tuz uygulamasının yarattığı sorunlar) çözümü,

2- Yolu kullananların güvenlik ve konforunun sağlanmasına yönelik çalışmalar (yolun kar, taş ve toprak kaymalarından korunması, refüjlü karayollarında far ışıklarının yol açtığı rahatsızlığın önlenmesi, dalgalı arazilerde görüş uzaklığının arttırılması, köprü, kavşak, yerleşim ve rekreasyon alanlarının belirtilmesi vb..)

3- Karayolu Peyzaj düzenlemelerin (tesis ve bitkilendirilmiş alanlar) korunması ve bakımı.

Yukarıda sıralanan çalışmaların gerçekleştirilmesinde de bitki materyali önemli bir işlev görür. Gerçekten de karayolları Peyzaj düzenleme çalışmalarında bitki materyali, estetik görünüşten, trafik güvenliği ve çevre korumaya kadar çok farklı amaçlar için kullanılmaktadır. Ancak doğru kullanımla sağlanacak yararların yanı sıra yanlış kullanımların yol açacağı tehlike ve zararlar da unutulmamalıdır.

Hazırlayanlar :
Aysun KORKMAZ ( Peyzaj Mimarı- A.İ.B.Ü )
Nihan KAPLAN ( Peyzaj Mimarı- A.İ.B.Ü )