Budamanın etkileri

Olgun dikimler, dalların tele sardığı ağaç çiti sistem yalnızca senelik durgun budamanın makul bir miktarına ihtiyaç duyar. Ağustosta aşırı ve istenmeyen sürgün büyümeleri çıkarılır.

İyi dallanmış ağaçlar dikildiyse üç yılda dönüme 2-4 ton arasında bir ürün meydana gelmelidir. Yeni yüksek karlı çeşitlerin sık dikim meyve bahçeleri ile kurulu ağaçlardan ağırlıklı ürün almak güçlü ekonomik motivasyondur. Bununla birlikte Üçüncü yılda aşırı verimli ağaçların iki yılda bir ürünlenme gibi (peryodizite) ciddi bir neticesi dikkate alınmalıdır.

Ikinci yıldaki gibi kuvvetli dallar yaz mevsiminde iple veya lastik bantla bağlayarak veya terbiye ağırlığı kullanımıyla yatay bir doğrultuda terbiye edilmelidir. Takip eden Üçüncü yılda durgun sezonda merkezi lider budama ve terbiyesi evvelki yıllarda kullanılan yöntemleri takip etmelidir.

Dördüncü Beşinci yıllarda ,yazın ana dalların yerini belirleme ve durgun budama evvelki yıllardaki gibi aynı olacaktır. Ağaç son yüksekliğe ulaştığı ve üst dallar üzerinde meyvelendiği zaman merkezi lider iki üç yaşlı dal içine doğru geriye kesilmeli, yeni lider sürgün olarak zayıf bir yan dal bırakılmalıdır.

Erken ilkbaharda liderle rekabet eden güçlü dallar uzaklaştırılır. Erken ilkbaharda ağacın ucuna yakın dalların açılmasına (yayılmasına) devam edilir. Bu zamana kadar ağacın alt kısımlarında dallar oluşturulmalıdır. Destek için lider direğe bağlanır. Haziranın ortasına kadar lider direğin en üstünde olmalıdır (yaklaşık 240 cm uzunluğunda). Dal kırılmalarını önlemek için ve meyve büyüklüğünü ve kalitesini geliştirmek için meyve seyreltmesine ihtiyaç olacaktır.

Dinlenme döneminde komşu ağacın birlikte büyüyen alt dalları budanır. İki yaşlı ve daha yaşlı dalları piramit şekli formunda, daha az güçlü bir yan dal yapmak için geriye kesin (bak.resim 5). Bir yaşlı dallar kesilmemeli, bu olay aşırı büyümeyi teşvik eder. Tele alınan eski dallar çıkarılır.

Olgun ağaçların yönetilmesi

vertical axis meyve bahçesi sisteminde olgun ağaçların yüksekliği genellikle yaklaşık 300 cm�dir. Sonra merkezi lider direğin üstünden öteye büyüyebilir, fazla kıvrılabilir ve ağaç büyüklüğü limitine kadar en üst tele bağlanabilir veya durgun sezon boyunca iki yaşlı dallar üzerinde daha az güçlü yan dal için geriye budanabilir.vertical axis sisteminde alçak dallar daimidir ama iki yaşlı veya daha yaşlı dallar budama kesimleriyle periyodik olarak kısaltılır.

Ağacın daha yukarı kısımlarında dar şekli korumak ve yeni dallar oluşturmak için merkezi lidere yakın kesimler yapılmalı. Stap (kütük) kesimlerin dibindeki vejetatif gözler yeni bir dal üretecektir ve yeni meyveli sürgün sağlayacaktır. Diğer dalın üzerine çıkan dallar ve gölgeli alçak dallar çıkartılmalıdır.

Kaynaklar :

1- Prof. Dr. Muhsin Yılmaz, Adana, 1990, Ağaçlarda Budama.

2-John Van Dyk, Iowa State University, USA, Genç Elma Ağaçlarında Budama.

3-Pete Lane, Ohio State University, USA, Pruning Mature Apples and Pears.

Yazan : Enver Murat DOLUNAY - Ziraat Yüksek Mühendisi